Η 20η Μαρτίου του 1821 σηματοδοτεί μια κομβική στιγμή στην πορεία της Ελληνικής Επανάστασης, καθώς την ημέρα αυτή, οι Πλαπουταίοι, μια επιφανής οικογένεια της Γορτυνίας, ανέλαβαν την πρωτοβουλία να ηγηθούν της ένοπλης εξέγερσης στην περιοχή. Λαμβάνοντας εσπευσμένα δράση, λίγες μόνο ημέρες μετά την έναρξη της Επανάστασης στην Πελοπόννησο, οι Πλαπουταίοι έδωσαν ένα ισχυρό παράδειγμα αυτοθυσίας και αποφασιστικότητας, πυροδοτώντας το επαναστατικό πνεύμα στους τοπικούς πληθυσμούς. Η στρατιωτική τους δεινότητα και η βαθιά τους επιρροή στην περιοχή, αποτέλεσαν τους καταλύτες για μια συντονισμένη και αποτελεσματική αντίσταση απέναντι στον οθωμανικό ζυγό, θέτοντας τις βάσεις για την ευρύτερη διάδοση της φλόγας της ελευθερίας. Η απόφαση των Πλαπουταίων να μην περιμένουν, αλλά να αναλάβουν άμεσα δράση, αποδείχθηκε στρατηγικά ορθή. Με τη Γορτυνία να βρίσκεται σε προνομιακή θέση, η έγκαιρη οργάνωση και η κινητοποίηση των κατοίκων ενάντια στους Οθωμανούς, επέτρεψε στην Επανάσταση να εδραιωθεί ταχύτατα στην Πελοπόννησο.
Η οικογένεια Πλαπούτα, με επικεφαλής τον Δημήτριο Πλαπούτα, έναν από τους πλέον ικανούς και σεβαστούς οπλαρχηγούς, κινητοποίησε άμεσα τις δυνάμεις της, οργανώνοντας στρατιωτικές μονάδες και εξασφαλίζοντας τον απαραίτητο πολεμικό εξοπλισμό. Η ηγεσία τους δεν περιορίστηκε απλώς στην έκκληση για εξέγερση, αλλά περιλάμβανε την ενεργό συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις και την παροχή ουσιαστικής καθοδήγησης στους επαναστάτες. Η δράση των Πλαπουταίων δεν ήταν απλώς μια τοπική εκδήλωση αντίστασης, αλλά αποτέλεσε ένα κεφαλαιώδες γεγονός για την εξέλιξη της Επανάστασης σε εθνικό επίπεδο. Συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάληψη της πρωτοβουλίας από τους Έλληνες, οι Πλαπουταίοι ενίσχυσαν το ηθικό των επαναστατημένων, ενθαρρύνοντας και άλλες περιοχές να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Η στρατιωτική τους οργάνωση και οι επιτυχημένες επιχειρήσεις τους, απέδειξαν ότι ο αγώνας για την ελευθερία ήταν εφικτός και καλά οργανωμένος.
Η ισχυρή παρουσία τους στη Γορτυνία, παρείχε ένα ασφαλές καταφύγιο και ένα κέντρο αντίστασης, από το οποίο μπορούσαν να επιχειρούνται επιτυχείς επιθέσεις κατά των οθωμανικών δυνάμεων. Η κληρονομιά της δράσης των Πλαπουταίων τη 20η Μαρτίου 1821, υπενθυμίζει τη σημασία της τοπικής ηγεσίας και της άμεσης δράσης στην επιτυχία ενός εθνικού αγώνα. Η πρωτοβουλία τους να σηκώσουν τα όπλα, αντιπροσωπεύει την αυθόρμητη και αποφασιστική φύση του ελληνικού λαού, όταν αυτός έρχεται αντιμέτωπος με την καταπίεση. Η Γορτυνία, υπό την ηγεσία τους, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα και πιο σημαντικά προπύργια της Επανάστασης, συμβάλλοντας τα μέγιστα στην εδραίωση της εθνικής υπόστασης και στην πορεία προς την ανεξαρτησία. Η ιστορία τους παραμένει μια πηγή έμπνευσης και μια υπενθύμιση της ανιδιοτέλειας και του πατριωτισμού που ενέπνευσαν την επανάσταση του 1821.
