«Το διαδίκτυο είναι ένα μεγάλο μπακάλικο», μία παρομοίωση που αποτυπώνει με σύντομο και εύστοχο τρόπο την πολυπλοκότητα και τους κινδύνους που ελλοχεύουν στην ψηφιακή εποχή, ειδικά για τους νεότερους. Τα μηνύματα αυτά ήταν το επίκεντρο μιας σημαντικής εκδήλωσης που έλαβε χώρα στην Τρίπολη, εστιάζοντας στην έξαρση της νεανικής βίας και στις επιπτώσεις της. Η εκδήλωση ανέδειξε την ανάγκη για συντονισμένη δράση από όλους τους φορείς – σχολεία, οικογένεια, τοπική αυτοδιοίκηση και κοινωνία – προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά αυτό το σοβαρό κοινωνικό φαινόμενο. Η αίσθηση της «αγοράς» του διαδικτύου, όπου κανείς μπορεί να βρει τα πάντα, από πληροφορίες και ψυχαγωγία μέχρι ρατσιστικό λόγο, βία και ακατάλληλο περιεχόμενο, καθιστά την προστασία των νέων από την ανεξέλεγκτη έκθεση σε αρνητικά ερεθίσματα, επιτακτική ανάγκη.
Οι διοργανωτές τόνισαν την κρίσιμη σημασία της ενημέρωσης των εφήβων για τους κινδύνους του διαδικτύου, αλλά και της εκπαίδευσής τους στην κριτική σκέψη και την υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών εργαλείων, για να μπορούν να διαχειρίζονται αποτελεσματικά ό,τι συναντούν κατά την πλοήγησή τους. Η εκδήλωση, η οποία πλαισιώθηκε από οπτικοακουστικό υλικό και φωτογραφικό υλικό που αποτύπωνε την ατμόσφαιρα και τα μηνύματα, έδωσε τον λόγο σε ειδικούς, εκπαιδευτικούς και γονείς, οι οποίοι μοιράστηκαν τις εμπειρίες και τις ανησυχίες τους. Αναδείχθηκε ουσιαστικά ότι η νεανική βία δεν αποτελεί ένα φαινόμενο απομονωμένο, αλλά συνδέεται άμεσα με την ευκολία πρόσβασης σε απεικονίσεις βίας, την επιρροή των social media και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας παραβίασης κανόνων και σεβασμού. Η απουσία εποπτείας και η έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ γονέων και παιδιών για τις ψηφιακές τους δραστηριότητες, φάνηκε να αποτελούν βασικούς παράγοντες που διευκολύνουν την έκθεση των νέων σε επικίνδυνες καταστάσεις.
Η συνειδητοποίηση του προβλήματος από την πλευρά της κοινωνίας της Τρίπολης, αποτελεί το πρώτο βήμα προς την ενεργοποίηση δράσεων πρόληψης και την προστασία της ψυχικής υγείας και της σωματικής ακεραιότητας των μαθητών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συνεργασία και αλληλεγγύη. Πέρα από την απλή απαγόρευση ή τον περιορισμό, οι ειδικοί επεσήμαναν την ανάγκη για την καλλιέργεια θετικών αξιών και δεξιοτήτων στους νέους. Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η διαχείριση του θυμού και η επίλυση συγκρούσεων με μη βίαιο τρόπο, είναι πολύτιμα εργαλεία που μπορούν να θωρακίσουν τους εφήβους απέναντι στις προκλήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Η εκπαίδευση στην ψηφιακή πολιτειότητα, δηλαδή στην υπεύθυνη και ηθική συμπεριφορά στο διαδίκτυο, πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στο εκπαιδευτικό σύστημα. Αυτό περιλαμβάνει την κατανόηση των συνεπειών του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying), την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την αποφυγή διάδοσης ψευδών ειδήσεων.
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι κομβικός, καθώς μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα σημάδια παραβατικής συμπεριφοράς και να παρέχουν την απαραίτητη υποστήριξη στους μαθητές, σε συνεργασία με τους γονείς και τους σχολικούς ψυχολόγους, δημιουργώντας ένα δίκτυο προστασίας και αλληλοϋποστήριξης. Η εκδήλωση στην Τρίπολη στάθηκε ως ένα ουσιαστικό βήμα για την ανάδειξη της πολυσύνθετης πρόκλησης που αντιμετωπίζουμε με τη νεανική βία και τον ρόλο του διαδικτύου σε αυτήν. Η παρομοίωση του Ίντερνετ ως «μεγάλου μπακάλικου» είναι τόσο εύστοχη όσο και ανησυχητική, καθώς υποδηλώνει ότι, αν δεν υπάρχει καθοδήγηση, οι νέοι μπορεί να «εφοδιαστούν» με ανεπιθύμητα ή και επικίνδυνα «προϊόντα». Η ανάγκη για συνεχή διάλογο, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση παραμένει επιτακτική, τόσο σε οικογενειακό όσο και σε σχολικό/κοινωνικό επίπεδο. Μόνο μέσω της συλλογικής προσπάθειας και της αλληλοενημέρωσης, μπορούμε να ελπίζουμε στην οικοδόμηση ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τους νέους μας, προστατεύοντάς τους από τις σκοτεινές πτυχές του ίντερνετ και ενισχύοντάς τους με τα απαραίτητα εφόδια για να διαχειρίζονται αυτές τις προκλήσεις με υπευθυνότητα, κριτική σκέψη και ηθική συνείδηση.
Η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου είναι το κλειδί.
